Goed bestuur verdient goed toezicht

De laatste jaren is de rol en betekenis van het toezichthouden in het onderwijs sterk toegenomen. Het begrip ‘good governance’ staat hierin centraal. De functiescheiding tussen bestuur en intern toezicht is hierbij een centraal principe en voorwaarde voor goed bestuur. De Roo Management & Advies heeft de afgelopen jaren op dit terrein haar expertise opgebouwd door activiteiten als de werving en selectie van toezichthouders en recent nog de uitvoering van een opleiding tot toezichthouder in het onderwijs. Vele raden van toezicht hebben inmiddels ervaring opgedaan met de (verplichte) jaarlijkse zelfevaluatie. In andere sectoren (o.m. banken en de zorg) geldt dat eens in de drie jaar zo’n zelfevaluatie verplicht plaatsvindt met externe begeleiding.
Vanwege het belang van de functie van toezichthouden in het onderwijs breidt De Roo haar dienstverlening op dit terrein verder uit. Daartoe heeft zij gezocht naar erkende deskundigheid en ervaring en die gevonden in de persoon van de heer mr. Floris Recourt. Floris Recourt heeft in de search en als coach en evaluator in de publieke en private sector ervaring opgebouwd bij Quist Executive Coaches en is momenteel partner bij Commissarissensearch. Voor meer informatie verwijzen wij naar zijn Linkedin-profiel.
Door de samenwerking met de heer Floris Recourt is De Roo in staat uw Raad van Toezicht het aanbod te doen om deze zelfevaluatie onder zijn leiding uit te voeren.

Good Governance in het onderwijs

1. Good Governance
In vele sectoren wordt steeds meer gekeken naar wat good governance is. Het bestuur van een organisatie staat onder een vergrootglas. Het toezichthoudende orgaan eveneens. In het bedrijfsleven kennen we de Code Tabaksblat, die later is ge-update en onlangs als Code Van Manen opnieuw is uitgegeven. De bedrijven die aan de code voldoen moeten zich aan de regels houden of uitleggen waarom er van afgeweken is (comply or explain). De bankensector kent een eigen code, evenals de zorgsector en de woningcorporatiewereld. In al deze codes staan min of meer dezelfde regels, met hier en daar een afwijking die past binnen de specifieke sector.

2. Zelfevaluatie RvT/RvC
Raden van Commissarissen en Raden van Toezicht hebben volgens de code de verplichting om eens in het jaar een zelfevaluatie te doen. Meestal gebeurt dat onder leiding van de Voorzitter die, al naar gelang de behoefte, een vragenlijst rondstuurt en de resultaten met de Raad bespreekt. In de Code Van Manen staat de aanbeveling dat deze zelfevaluatie eens in de drie jaar moet worden gedaan onder begeleiding van een externe partij. Men ziet immers wel in dat “de slager die zijn eigen vlees keurt” niet de meest onafhankelijke resultaten op levert. “Onze Raad functioneert prima” is dan ook vaak een loze conclusie. De bankencode en de Zorgbrede Code stellen deze externe begeleiding verplicht.

3. Praktijk
Veel beursfondsen en banken houden zich inmiddels aan de Code en doen de zelfevaluatie netjes eens per jaar en eens in de drie jaar onder externe begeleiding. De bedrijven die niet onder de Code vallen beginnen zich er toch naar te gedragen en doen ook de evaluaties. In de zorg zien we hetzelfde. De grote (Academische) ziekenhuizen en de Top klinische ziekenhuizen volgen inmiddels de code. Ook de kleinere regionale ziekenhuizen en andere Gezondheidsinstellingen beginnen zich er naar te gedragen en moeten dit ook m.i.v. 1 januari 2018.
In het Onderwijs is men nog terughoudend om de zelfevaluatie jaarlijks in te zetten, laat staan daar externe begeleiding voor te zoeken.

4. Kosten
Er zijn inmiddels vele aanbieders van externe begeleiding van de zelfevaluatie. In de eerste plaats de accountantskantoren. Maar ook de (ex-)headhunters. En andere gespecialiseerde consultants. Quist Executive Coaches heeft het instrument Board Evaluation ook ontwikkeld en hanteert een wetenschappelijk gevalideerde vragenlijst. De kosten van een externe evaluatie variëren voor het bedrijfsleven tussen de € 25.000 en 50.000. Voor de grote ziekenhuissector moet worden gedacht aan € 20.000 tot 35.000. Kleinere organisaties kiezen vaak voor een “lichtere” vorm van begeleiding en denken dan aan € 5.000 à 10.000. Ook voor dit segment zijn er gekwalificeerde aanbieders. Ondergetekende heeft als Evaluator van Quist een tientaal “zware” evaluaties begeleid, zowel in het bedrijfsleven als in de zorg. Als zelfstandige heeft hij enkele instituten (KIT, een regio ziekenhuis) bijgestaan tegen dat laatste tarief.

5. Board Dynamics
Steeds meer wordt niet zozeer gekeken naar het afvinken van de regeltjes (hebben we een goed reglement? Hanteren we een profielschets?), maar naar de onderlinge samenwerking en de dynamiek binnen het team. In termen van “Hoofd” (de regels volgen), verschuift de aandacht naar “Hart” (hoe doen we het samen?) en “Buik” (hoe doe ik het?). Een gezonde samenwerking in het team scoort hoog op elementen als:
1. Focus op doelen en resultaten
2. Energie
3. Aandacht voor het groepsproces
4. Veiligheid en vertrouwen
5. Interne verbetering
6. Kwaliteit van de inbreng
7. Voorzitterschap

Essentieel is dat in diepgaande individuele gesprekken (met handhaving van anonimiteit) elk lid van de RvT wordt bevraagd op deze onderwerpen. Essentieel is ook dat de leden van de Directie/College van Bestuur eveneens worden bevraagd. Immers, bij de zelfevaluatie moet worden gekeken naar zowel de onderlinge samenwerking binnen de RvT als ook naar de samenwerking tussen de RvT en de Directie/het CvB. Natuurlijk kan ook een vragenlijst worden gehanteerd, maar in persoonlijke interviews krijgt men de echte informatie boven tafel over het functioneren als groep en het individueel functioneren. Het is niet de bedoeling het individueel functioneren zelf te beoordelen, maar wel de interactie tussen de leden onderling en tussen de twee organen.

6. Onderwijssector
Als de onderwijssector zichzelf respecteert gaat deze ook aan de slag met het opstellen van Codes (voor zover niet al aanwezig) en het volgen van wat in de andere sectoren wordt gedefinieerd als good governance. Dit betekent dat een zichzelf respecterend Bestuur (RvT,CvB) de zelfevaluatie op de agenda zet en ook instapt op externe begeleiding om tot een echte zelfreflectie te komen. Het doel is immers om te zorgen voor kwalitatief goed tot excellent bestuur. Dat kan alleen als sprake is van een “gezonde” samenwerking binnen de RvT en tussen de RvT en het CvB, boven het gemiddelde op de boven aangegeven onderwerpen.

Koos van den IJssel

Wilt u dat Koos van den IJssel u terugbelt?

  • Dit veld is bedoeld voor validatiedoeleinden en moet niet worden gewijzigd.

Menu
De Roo